Έχουν όλα τα ζώα φυλετικά χρωμοσώματα;

Αν και η μεγάλη πλειονότητα των ζωντανών οργανισμών έχουν αρσενικό και θηλυκό φύλο, οι μηχανισμοί που καθορίζουν τελικά το φύλο είναι πολλοί. Ακόμη και μέσα στην ίδια ομάδα ζώων μπορεί να υπάρχουν διαφορετικοί μηχανισμοί καθορισμού του φύλου.

Στον άνθρωπο, η γυναίκα έχει δυο χρωμοσώματα Χ. Και το φύλο του παιδιού καθορίζεται από το αν το σπερματοζωάριο που θα γονιμοποιήσει το ωάριο φέρει χρωμόσωμα Χ ή Υ. Το σύστημα ΧΥ ισχύει και σε άλλα θηλαστικά, από τα ποντίκια μέχρι τις φάλαινες. Τα πουλιά διαθέτουν επίσης φυλετικά χρωμοσώματα, μόνο που συμβολίζονται με Ζ και με W. Εδώ, τα αρσενικά έχουν δυο ίδια χρωμοσώματα και τα θηλυκά δυο διαφορετικά. Ακόμη και ορισμένα έντομα, όπως οι ακρίδες και οι κατσαρίδες, έχουν φυλετικά χρωμοσώματα, αλλά μόνο έναν τύπο, το Χ. Το φύλο προσδιορίζεται από το αν έχουν ένα ή δυο αντίγραφα του.

Άλλα ζωικά είδη δεν κάνουν χρήση του συστήματος των χρωμοσωμάτων για τον καθορισμό του φύλου. Στα κατώτερα σπονδυλωτά, π.χ στις τις χελώνες και του κροκόδειλους, το φύλο καθορίζεται από την θερμοκρασία των αυγών κατά την επώαση τους. Στις χελώνες, οι χαμηλές θερμοκρασίες δίνουν αρσενικά, ενώ οι υψηλές θερμοκρασίες θηλυκά. Υπάρχουν, πάντως, και πολύ πιο σύνθετοι τρόποι καθορισμού του φύλου, στους οποίους παίζουν ρόλο τόσο τα χρωμοσώματα όσο και άλλοι παράγοντες.

Τα φυτά είναι μια σύνθετη περίπτωση., αφού τα περισσότερα είναι ερμαφρόδιτα, έχουν δηλαδή και αρσενικά και θηλυκά αναπαραγωγικά όργανα. Υπάρχουν όμως και εξαιρέσεις, όπως η παπάγια και το σπανάκι, που μοιράζονται τον ίδιο μηχανισμό με τον άνθρωπο, το σύστημα ΧΥ δηλαδή, και οι φράουλες που, όπως τα πουλιά, ακολουθούν το σύστημα ΖW.