Τι χρώμα έχει ο ουρανός στον Άρη;

Εάν ρωτούσαμε έναν Αρειανό, να τι θα μας απαντούσε: «Εξαρτάται από την ημέρα και την περιοχή που κοιτάτε τα υπέροχα τοπία μας, όπως, επίσης, εξαρτάται και από την εποχή κατά την οποία θα επισκεφτείτε τον πλανήτη μας!» Και αυτό γιατί ο ουρανός του Άρη, όπως και της Γης, είναι ιδιαίτερα ευμετάβλητος.

Από χημική άποψη, η ατμόσφαιρα του Άρη αποτελείται κυρίως από διοξείδιο του άνθρακα (CO2). Το πυκνότερο πάχος του στρώματος του πλησιάζει, όπως εκείνο της Γης, τα 12 περίπου χιλιόμετρα. Και η πίεση του είναι περισσότερο από 100 φορές πιο χαμηλή απ’ ότι η γήινη ατμοσφαιρική πίεση.

Τι γίνεται τότε με το χρώμα του ουρανού; Ε, λοιπόν, η απάντηση σε αυτή την ερώτηση δεν είναι εύκολη. Για να προσπαθήσουμε να πάρουμε μια ιδέα, μπορούμε καταρχήν, να θαυμάσουμε τα υπέροχα αρειανά τοπία που φωτογραφήθηκαν από τις διαστημοσυσκευές της NASA, που έχουν τοποθετηθεί στον κόκκινο πλανήτη. Βέβαια, ακόμη και με αυτές τις εξαιρετικές εικόνες δεν είναι εύκολο να σχηματίσουμε μια σαφή άποψη. Γιατί, σε συνάρτηση με τον φωτισμό, ο ουρανός στη μια φαίνεται πραγματικά πορτοκαλόχρωμος, στην άλλη πορτοκαλοκόκκινος, σε μια άλλη έχει κιτρινωπή ή και καφετί χροιά και σε ορισμένες παίρνει μια ασημί ή γαλανή χροιά…

Λευκός ή γκρι ουρανός στο επίπεδο του ορίζοντα

Η δυσκολία με τον καθορισμό του χρώματος από αυτές τις φωτογραφίες έγκειται στο γεγονός ότι οι περισσότερες από αυτές φωτογραφίζουν τον ουρανό ακριβώς πάνω από τον ορίζοντα, εκεί όπου η απορρόφηση και η ατμοσφαιρική διάχυση είναι πιο έντονες. Με τον ίδιο τρόπο, εάν παρατηρήσουμε τον ουρανό από την Γη, πάνω από τον ορίζοντα, μπορούμε να τον χαρακτηρίσουμε ως λευκό, γκρι, απροσδιόριστα γαλανό, αλλά σπάνια ξεκάθαρα μπλε, χρώμα που δίνει και το όνομα του στον πλανήτη μας.

Εξάλλου, για να καταλάβουμε τι γίνεται στην ατμόσφαιρα του κόκκινου πλανήτη, πρέπει να δούμε τι γίνεται στην ατμόσφαιρα της Γης. Εάν ο ουρανός  φαίνεται στη Γη μπλε, είναι γιατί τα μόρια του οξυγόνου και του αζώτου που αποτελούν την ατμόσφαιρα διαχέουν καλύτερα το φώς μικρού μήκους κύματος, που εκπέμπεται από τον  Ήλιο. Δηλαδή, το μπλε φως του Ήλιου διαχέεται προς όλες τις κατευθύνσεις από τον αέρα, ενώ το κόκκινο φώς, με μεγαλύτερο μήκος κύματος, τον διασχίζει χωρίς να διαχέεται.

Θεωρητικά, αυτή η διάχυση, η επονομαζόμενη «διάχυση Ρέιλι», θα έπρεπε να διαδραματίζει  και στον Άρη τον ίδιο ρόλο που έχει και στη Γη, με το CO2 ν’ αντικαθιστά το Ο2 : Ο ουρανός θα έπρεπε να είναι και εκεί… μπλε! Γιατί όμως, τότε, οι κάμερες των διαστημοσυσκευών μας το ν δείχνουν περισσότερο στις αποχρώσεις του ροζ, της ώχρας και του πορτοκαλί; Πρώτα απ’ όλα, για να αποκτήσουμε μια πιο ξεκάθαρη ιδέα για το χρώμα του ουρανού του Άρη, οι κάμερες θα πρέπει να σηκωθούν πολύ πάνω από τα τοπία, κάτι που δεν κάνουν ποτέ… Στη συνέχεια, οι Αρειανοί που ρωτήσαμε μας απάντησαν ήδη, εν μέρει στην ερώτηση μας: «Εξαρτάται από την ημέρα». Στην πραγματικότητα, το χρώμα του αρειανού ουρανού εξαρτάται από την διαύγεια της ατμόσφαιρας του κι αυτή έχει άμεση σχέση με τη μετεωρολογία: Όταν φυσά αέρας, σηκώνει τη σκόνη της ερήμου. Πλούσια σε οξείδια του σιδήρου, η σκόνη της ερήμου έχει πορτοκαλοκαφετί αποχρώσεις, κοντά στο χρώμα της σκουριάς: Άρα, είναι αυτή που δίνει το χρώμα της στον ουρανό του Άρη.

Ένας καμβάς με γήινες αποχρώσεις

Μερικές φορές, κατά τη διάρκεια έντονων καταιγίδων, η ατμόσφαιρα του Άρη είναι τόσο φορτισμένη από σκόνη, που ο Ήλιος δεν είναι πια ορατός! Έτσι, εξαιτίας της ατμόσφαιρας του, η οποία είναι, συνήθως γεμάτη σκόνη, ο ουρανός του Άρη έχει «γήινα» χρώματα: ροζέ, κιτρινωπά, καφετί, πορτοκαλί…

Όμως, αυτός ο καμβάς με τις πορτοκαλοκαφέ αποχρώσεις αλλάζει, σε συνάρτηση με το ύψος στο οποίο σηκώνουμε τα μάτια μας ή υψώνουμε τις κεραίες, στον Άρη. Στο ζενίθ, παραδείγματος  χάρη, ο ουρανός πρέπει πολύ συχνά να είναι μπλε παστέλ  ή ακόμη μπλε σκούρο, μενεξεδί…